Świat pszczelarstwa ma swój unikalny język, pełen fachowych terminów i sformułowań, które dla osób spoza branży mogą brzmieć jak tajemniczy kod. W tym artykule wyjaśnimy najczęściej używane pszczelarskie pojęcia, aby przybliżyć Wam tę niezwykłą profesję.
Najważniejsze pojęcia pszczelarskie:
1. Czerw
To określenie na wszystkie stadia rozwoju młodych pszczół, które znajdują się w komórkach plastra. Czerw dzielimy na:
- Czerw otwarty – jaja i larwy, które pszczoły karmią.
- Czerw kryty – larwy zamknięte przez pszczoły w komórkach, gdzie przechodzą metamorfozę w dorosłe owady.
2. Zasklep
Warstwa wosku, którą pszczoły pokrywają komórki plastra wypełnione miodem lub larwami. Zasklep pełni funkcję ochronną – zapobiega dostawaniu się zanieczyszczeń do miodu lub czerwia.
3. Oblot
Pierwszy lot młodych pszczół, podczas którego uczą się orientacji w przestrzeni. Obloty można obserwować w ciepłe dni, gdy pszczoły wylatują masowo, krążąc wokół ula.
4. Nakrop
Półprzetworzony nektar lub spadź, które pszczoły zmagazynowały w komórkach plastra. Nakrop jest wstępną formą miodu – zanim stanie się dojrzałym miodem, pszczoły muszą odparować z niego wodę i go zasklepić.
5. Pożytek
Określenie na wszystkie źródła pokarmu dla pszczół – nektar, spadź i pyłek. Pożytki dzielimy na:
- Wczesnowiosenne – np. wierzba, klon, mniszek.
- Letnie – np. lipa, gryka.
- Jesienne – np. wrzos.
6. Rodzina pszczela
Pszczelarskie określenie na społeczność pszczół w jednym ulu, składającą się z:
- Królowej (matki pszczelej),
- Robotnic,
- Trutni
8. Ramka
Drewniana konstrukcja, w której pszczoły budują plaster wosku. Ramki umieszcza się w ulach, aby ułatwić pszczelarzowi kontrolowanie pszczół i zbieranie miodu.
9. Odsklepianie
Proces usuwania zasklepu z komórek plastra przed wywirowaniem miodu. Pszczelarze używają do tego specjalnych widełek lub noży odsklepiających.
10. Węza
Cienka płyta woskowa z wytłoczonymi komórkami plastra, którą pszczelarz umieszcza w ramkach. Ułatwia pszczołom budowę plastra i kieruje ich pracę.
11. Pasieczysko
Miejsce, w którym ustawione są ule. Powinno być odpowiednio osłonięte od wiatru, nasłonecznione i bogate w pożytki dla pszczół.
12. Wirowanie miodu
Proces wydobywania miodu z plastrów przy użyciu miodarki. W czasie wirowania siła odśrodkowa powoduje wypływanie miodu z komórek plastra.
13. Spadź
Słodka wydzielina produkowana przez mszyce i czerwce, którą pszczoły zbierają i przetwarzają w miód spadziowy. Występuje głównie na drzewach iglastych i liściastych.
14. Kit pszczeli (propolis)
Lepka substancja zbierana przez pszczoły z pąków drzew i przetwarzana w ulach. Służy do uszczelniania ula i ochrony przed bakteriami oraz grzybami.
15. Wylotek
To otwór w ulu, przez który pszczoły wylatują na zewnątrz i wracają z pożytku. Wylotek może być regulowany za pomocą zasuwki, co pozwala kontrolować ruch pszczół i zabezpieczać ul przed szkodnikami, np. osami.
16. Dennica
Dolna część ula, na której opiera się cały korpus. Może być pełna lub osiatkowana. Dennica osiatkowana poprawia wentylację ula i pozwala na kontrolę osypu pszczół oraz wykrywanie chorób.
17. Powałka
Drewniana lub styropianowa płyta oddzielająca górną część ula od daszka. Chroni ul przed utratą ciepła i zapewnia przestrzeń do podawania pokarmu w podkarmiaczkach.
18. Matecznik
Specjalnie uformowana komórka plastra, w której pszczoły wychowują matkę pszczelą. Mateczniki są większe niż zwykłe komórki i zazwyczaj budowane pionowo.
19. Pierzga
Przetworzony pyłek kwiatowy zmieszany z miodem i enzymami pszczół. Jest przechowywany w komórkach plastra i stanowi cenne źródło składników odżywczych dla rodziny pszczelej.
20. Podkurzacz
Narzędzie pszczelarza, które wytwarza dym uspokajający pszczoły. Dym pozwala na bezpieczną pracę w ulu, ponieważ pszczoły zamiast bronić gniazda, koncentrują się na przygotowaniu do ewentualnej ewakuacji.
21. Krata odgrodowa
Metalowa lub plastikowa przegroda, która oddziela gniazdo pszczele od miodni. Jej zadaniem jest uniemożliwienie matce pszczelej składania jaj w komórkach, które pszczoły przeznaczają na miód.
22. Trutowisko
Miejsce, gdzie trutnie (samce pszczół) gromadzą się w oczekiwaniu na możliwość unasienienia młodych matek pszczelich. Trutowiska są stałymi punktami, które pszczoły wybierają instynktownie.
23. Rodnia
Dolna część ula, gdzie znajduje się gniazdo pszczele, w którym matka składa jaja, a pszczoły wychowują czerw.
24. Węza
Cienka płyta woskowa z wytłoczonym wzorem komórek plastra. Pszczelarze umieszczają węzę w ramkach, aby ułatwić pszczołom budowę plastra.
25. Odsklepianie
Proces usuwania woskowego zasklepu z komórek plastra wypełnionych miodem. Pszczelarze używają do tego specjalnych narzędzi, takich jak widełki lub noże odsklepiające.
26. Osyp
Określenie na martwe pszczoły zalegające na dennicy. Analiza osypu pomaga pszczelarzom ocenić zdrowie rodziny pszczelej i wykryć potencjalne choroby.
Dlaczego warto znać pszczelarskie pojęcia?
Każdy termin pszczelarski opisuje ważny element pracy pszczelarza lub życia pszczół. Zrozumienie tych pojęć pozwala lepiej docenić, jak skomplikowanym organizmem jest rodzina pszczela i jak dużego zaangażowania wymaga opieka nad nimi.
Dzięki znajomości takich słów jak „zasklep” czy „nakrop” możecie zrozumieć, co sprawia, że miód, który kupujecie, jest tak wyjątkowy. A kiedy zobaczycie pszczoły wykonujące oblot, będziecie wiedzieli, że to ich pierwszy lot w karierze – coś, co warto podziwiać!
Jeśli macie więcej pytań, chętnie odpowiemy – świat pszczelarstwa jest pełen tajemnic, które warto odkrywać!